Τίτλοι τέλους για τον «Μπρέζνιεφ» της Αλγερίας

Του Γιώργου Λυκοκάπη

Αυτό που προκάλεσε τον λαϊκό ξεσηκωμό στην Αλγερία ήταν ένα «πείσμα». Το πείσμα του 82χρονου προέδρου Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα να θέσει για πέμπτη φορά υποψήφιος, ήταν που προκάλεσε μία πρωτοφανή κοινωνική έκρηξη.

Ο Αλγερινός πρόεδρος από το 2013 είχε περιορίσει τις δημόσιες εμφανίσεις του, μετά από ένα σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη. Η πολιτική κατάσταση στην αραβική χώρα έφτασε να θυμίζει τα ντροπιαστικά χρόνια της «γεροντοκρατίας» στην ΕΣΣΔ.

Ο Μπουτεφλίκα δεν θέλησε να μιμηθεί το παράδειγμα του προέδρου του Καζακστάν Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ. Ο Ναζαρμπάγεφ, ιστορικό στέλεχος του ΚΚΣΕ, αποφάσισε να παραιτηθεί έπειτα από 30 έτη συνεχούς θητείας. Δεν είχαν προηγηθεί διαδηλώσεις διαμαρτυρίας στην ασιατική χώρα, η οποία γνωρίζει τα τελευταία χρόνια υψηλότατους ρυθμούς ανάπτυξης. Το Καζακστάν τίμησε το πολιτικό θάρρος του Ναζαρμπάγεφ, μετονομάζοντας την πρωτεύουσα του σε «Νουρσουλτάν».

Αν και υποχρεώθηκε να αποσύρει την υποψηφιότητα του, ο Αλγερινός πρόεδρος ανέβαλε ταυτόχρονα τις εκλογές. Ήταν μία προσπάθεια να παραμείνει στο πολιτικό παιχνίδι. Ο Μπουτεφλίκα επέμενε να μην συζητάει το ενδεχόμενο παραίτησης του, παρά την γενίκευση των αντιδράσεων. Πεισματάρης, σαν τον Χόσνι Μουμπάρακ, που φέρεται να είχε πει πως «ένας πρόεδρος δεν παραιτείται ποτέ«.

Είναι αλήθεια πως η τύχη έμοιαζε να ευνοεί τον Αλγερινό πρόεδρο, σε αντίθεση με τον Αιγύπτιο ομόλογο του. Η Αλγερία ήταν μία από τις λίγες αραβικές χώρες, όπου το καθεστώς της δεν γνώρισε κλυδωνισμούς τα χρόνια της «Αραβικής Άνοιξης». Μπορούμε να ισχυριστούμε πως η «Αραβική Άνοιξη» ξέσπασε ετεροχρονισμένα στην Αλγερία, με τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας των τελευταίων μηνών.

Οι πληγές του εμφυλίου πολέμου

Η Δύση αποφάσισε να τηρήσει άλλη στάση, σε σχέση με τα γεγονότα του 2013 στην Αίγυπτο και στην Τυνησία. Επέλεξε να αγνοήσει εντελώς τις πολυπληθείς διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Αλγερία. Παραδόξως η Γαλλία έδειχνε περισσότερο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στην Βενεζουέλα, από την γειτονική της Αλγερία. Η «σιωπή» του Εμανουέλ Μακρόν δεν οφείλονταν μόνο στις ενοχές του αποικιοκρατικού παρελθόντος της Γαλλίας.

Το Παρίσι, όπως και γενικότερα η Δύση, φοβόταν πως μία αποσταθεροποίηση του αλγερινού καθεστώτος θα γεννήσει μία «Λιβύη του Μαγκρέμπ». Το τελευταίο που επιθυμούσαν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι νέα κύματα μεταναστών και μία έξαρση της ισλαμικής τρομοκρατίας. Μην ξεχνάμε πως η Αλγερία είναι μία χώρα σημαίνουσα για την ιστορία του πολιτικού Ισλάμ. Πολύ πριν την άνοδο των Αδελφών Μουσουλμάνων στην Αίγυπτο, το πολιτικό Ισλάμ έμοιαζε έτοιμο να καταλάβει την εξουσία στην Αλγερία το 1990.

Το Μέτωπο Ισλαμικής Σωτηρίας (FIS) είχε πολλούς οπαδούς στην πολυάριθμη νεολαία της χώρας. Οι λαϊκές μάζες είχαν αγανακτήσει από την διαφθορά και την καταπίεση του καθεστώτος του κόμματος FLN. Το FLN ήταν πολύ δημοφιλές, λόγω του αντιαποικιακού αγώνα των μελών του εναντίον των Γάλλων αποικιοκρατών την δεκαετία του ’50 και του ’60. Όμως η αίγλη της αλγερινής επανάστασης έμοιαζε πλέον να ξεθωριάζει. Τα «παιδιά της αλγερινής επανάστασης» είχαν πλέον εκφυλιστεί σε μία διεφθαρμένη νομεκλατούρα.

Διαφημιστική καταχώρηση
Διαφημιστική καταχώρηση

Ένα παλιό αραβικό ανέκδοτο αποδίδει εύστοχα την αλγερινή πραγματικότητα. Σε αυτό ο ιστορικός πρόεδρος της Αλγερίας Χουαρί Μπουμεντιέν, ήρωας του αντιαποικιακού αγώνα, τηλεφωνεί σε έναν παλιό συμπολεμιστή του, νυν υφυπουργό του. Ο υφυπουργός είχε χάσει το ένα του χέρι στις μάχες με τους Γάλλους. Ο Μπουμεντιέν λέει θορυβημένος «ακούγεται πως κλέβεις πολύ«. Ο υφυπουργός του απαντά «τουλάχιστον εγώ κλέβω μόνο με το ένα χέρι«!

Η προοπτική εκλογικής νίκης του FIS θορύβησε τον στρατό, ο οποίος κήρυξε στρατιωτικό νόμο τον Ιανουάριο του 1992. Ακολούθησε ένας πολυετής αιματηρός εμφύλιος πόλεμος, ανάμεσα στο καθεστώς και τις ένοπλες ισλαμικές ομάδες. Ο πόλεμος, έληξε το 1997 με την επικράτηση των δυνάμεων του καθεστώτος, άφησε ανοιχτές πληγές στον λαό της Αλγερίας. Το 1999 ο Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα, ένα ιστορικό στέλεχος του FLN που είχε πέσει σε δυσμένεια, αναλαμβάνει την προεδρία της χώρας.

0 «σωτήρας» που κατέληξε βαρίδι

Ο Μπουτεφλίκα εμφανίστηκε ως ο «από μηχανής θεός» για το καθεστώς. Ως πρόσωπο δεν είχε αμαυρωθεί από τα εγκλήματα του εμφυλίου πολέμου και τα σκάνδαλα των προηγούμενων ετών. Ως πρόεδρος ακολούθησε συμφιλιωτική πολιτική και πέτυχε να σταθεροποιήσει την κατάσταση στην πολύπαθη χώρα. Σε αυτό βοήθησε η άνοδος των τιμών του πετρελαίου που έφερε πολύτιμα έσοδα στα δημόσια ταμεία.

Όμως ο Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα έκανε ένα λάθος. Θεώρησε πως οι μνήμες του εμφυλίου πολέμου ήταν αρκετές για να διαιωνίσουν την εξουσία του. Πως θα θεωρούνταν εσαεί ως παράγοντας σταθερότητας για τους Αλγερινούς. Πως ο Αλγερινός λαός θα εκτιμούσε για πάντα την σοφία και την εμπειρία του «παλιού πολεμιστή». Όταν όμως διεκδίκησε για πέμπτη φορά την εξουσία, καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι, οι Αλγερινοί εξαγριώθηκαν με το πείσμα ενός «ξεμωραμένου ηλικιωμένου».

Όπως το 1990 είχαν «ξεθωριάσει» οι μνήμες του αντιαποικιακού αγώνα, έτσι και το 2019 «ξεθώριασαν» οι μνήμες του εμφυλίου πολέμου. Αυτές τις μνήμες αποπειράθηκε να επικαλεστεί ο Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα στις 7 Μαρτίου, σε ένα σπάνιο διάγγελμα του. Υποστήριξε πως η Αλγερία κινδυνεύει «να βυθιστεί στο χάος» και προειδοποίησε για τον κίνδυνο της επανόδου των ισλαμιστών.

Όμως οι ισλαμιστές απουσίαζαν εντελώς από τις διαδηλώσεις στην Αλγερία. Οι διαδηλωτές, στην πλειοψηφία τους νέοι, φώναζαν συνθήματα κατά της διαφθοράς, όχι υπέρ της επιβολής της Σαρία. Στις διαδηλώσεις συμμετείχαν μέχρι και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος FLΝ. Η προοπτική της επανόδου των ισλαμιστών, έμοιαζε περισσότερο με μία ακατάληπτη προπαγάνδα ενός ετοιμόρροπου καθεστώτος.

Ο στρατός ρυθμιστής των εξελίξεων

Αυτό κατανόησε καλύτερα ο αλγερινός στρατός, ο πραγματικά ισχυρός παράγοντας της χώρας. Στις αρχές Μαρτίου φαίνονταν να στηρίζει τον Μπουτεφλίκα, δηλώνοντας «πως δεν θα επιτρέψει την διασάλευση της τάξης«. Στην πορεία όμως επανεξέτασε την στάση του. Ο επικεφαλής του στρατεύματος Γκάιντ Σαλάχ μίλησε για «κοινά οράματα στρατού και διαδηλωτών».

Η προοπτική να συμπαρασύρει η πάνδημη λαϊκή οργή τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας θορύβησε τον υποστράτηγο Σαλάχ. Αποφάσισε να κινήσει τις διαδικασίες καθαίρεσης του Μπουτεφλίκα, ζητώντας να κηρυχθεί «ανίκανος να ασκεί τα προεδρικά του καθήκοντα«. Ο Αλγερινός πρόεδρος κατέλαβε πως ήρθε το τέλος και με μία «συγνώμη» ανακοίνωσε την παραίτηση του.

Τι θα περιλαμβάνει η επόμενη μέρα στην Αλγερία; Συνέχιση των διαδηλώσεων, οι οποίες θα μετατραπούν σε γενικευμένη εξέγερση κατά του καθεστώτος; Θα ανεχτεί ο στρατός και το κυβερνών κόμμα FLN την αμφισβήτηση των προνομίων τους; Θα γυρίσουν οι διαδηλωτές στα σπίτια τους, αρκούμενοι σε ορισμένες μεταρρυθμίσεις; Η επομένη μέρα δεν θα περιλαμβάνει σίγουρα τον Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα. Έμελλε να γίνει το εξιλαστήριο θύμα ενός καθεστώτος, που είχε παλαιότερα σώσει.

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.